
تعریف ابزار دقیق
ابزار دقیق به محققان اجازه میدهد تا دادههای دقیقی را جمعآوری کنند که منجر به نتیجهگیری دقیقتر میشود. به دلیل نقش موثری که این ابزارها دارند، در بسیاری از صنایع از جمله تولید، انرژی، فرآوری شیمیایی و نظارت بر محیط زیست مورد استفاده قرار میگیرند. استفاده از ابزار دقیق در نهایت منجر به کنترل کیفیت، افزایش بهرهوری، کاهش هزینهها و بهبود فرایندهای تولید دارد.
اجزا تشکیل دهنده ابزار دقیق
ابزار دقیق معمولاً از 3 بخش اصلی تشکیل میشود که عبارتاند از:
1. سنسور: سنسور یا حسگر، بخشی از ابزار دقیق است که برای تبدیل اطلاعات فیزیکی به سیگنال الکتریکی استفاده میشود. به عنوان مثال، یک سنسور دما، دمای محیط را اندازهگیری کرده و آن را به یک سیگنال الکتریکی تبدیل میکند.
2. الکترونیک: یکی دیگر از بخشهای تشکیلدهنده ابزار دقیق، الکترونیک است که سیگنالهای الکتریکی را از سنسور دریافت میکند و آنها را پردازش میکند. در بسیاری از ابزارهای دقیق، الکترونیک دارای یک مدار الکترونیکی برای پردازش سیگنالها است.
بیشتر بخوانید: اتوماسیون صنعتی چیست؟
3. نمایشگر: آخرین بخش ابزار دقیق، نمایشگر است که نتایج اندازهگیری را نشان میدهد. نمایشگرها ممکن است شامل صفحهنمایش دیجیتال، نشانگرهای گرافیکی، نمایشگرهای الایدی و یا نشانگرهای آنالوگ باشند.
با ترکیب این سه بخش، ابزار دقیق قادر به اندازهگیری دقیق مشخصات فیزیکی یا شیمیایی مواد مختلف خواهد بود.
انواع مختلف ابزار دقیق
کاربرد ابزار دقیق در صنعت
ابزار دقیق در صنایع مختلف نقش کلیدی ایفا میکند و کمک میکند تا بتوان بهصورت دقیقتر و کارآمدتری فرایندهای تولید و عملکرد سیستمها کنترل شده و تحت نظارت قرار بگیرد. در ادامه به بررسی برخی از اصلیترین کاربردهای ابزار دقیق در صنایع مختلف خواهیم پرداخت:
1. صنعت فولاد
در فرایند تولید فولاد؛ ابزار دقیق نقش مهمی را ایفا کرده و به کنترل دما و فشار در کورهها، اندازهگیری جریان گازها و کنترل فرایندهای تصفیه کمک میکند. استفاده از این ابزارها باعث بهبود کیفیت محصول نهایی و کاهش مصرف انرژی میشود.
2. صنعت نفت و گاز
در صنایع نفت و گاز، ابزار دقیق برای نظارت و کنترل دقیق بر فرایندهای استخراج، پالایش و انتقال مواد به کار میرود. ابزارهایی مانند سنسورها و گیجها به کنترل فشار، دما، جریان و سطح سیالات کمک میکنند. این تجهیزات باعث بهینهسازی عملیات و افزایش ایمنی در مواجهه با شرایط پرخطر میشوند.
بیشتر بخوانید: دلایل نیاز به استفاده از اتوماسیون صنعتی
3. صنعت پتروشیمی
کارخانههای پتروشیمی با استفاده از ابزار دقیق، واکنشهای شیمیایی پیچیده را به طور دقیق کنترل میکنند. ابزارهایی نظیر ترانسمیترهای فشار، دما و دبیسنجها برای اندازهگیری و نظارت بر مواد شیمیایی و ترکیب آنها به کار میروند تا کیفیت محصولات حفظ شده و احتمال بروز خطرات کاهش یابد.
4. صنعت برق و انرژی
در نیروگاههای تولید برق، ابزار دقیق برای اندازهگیری و کنترل پارامترهایی مانند دما، فشار و جریان سیالات در سیستمهای تولید و انتقال برق استفاده میشود. این ابزارها به بهرهوری بهتر و پایدارتر در تولید انرژی کمک میکنند و از بروز خرابیهای پرهزینه جلوگیری میکنند.
انواع مختلف ابزار دقیق
به طور کلی انواع مختلفی از ابزار دقیق وجود دارد که هر یک از آنها ویژگیهای منحصر به فرد خود را داشته و برای اندازه گیری یا کنترل یک پارامتر فیزیکی یا شیمیایی خاص طراحی شدهاند. در اینجا چند نوع رایج ابزار دقیق آورده شده است:
1. ابزار دقیق دما: این نوع از ابزار دقیق شامل ترموکوپلها، RTDها (ردیاب های دمای مقاومتی) و حسگرهای مادون قرمز است که برای اندازه گیری دما مورد استفاده قرار میگیرد.
2. ابزار دقیق فشار: شامل انواع مختلف فشارسنج، مبدل و سنسور است که برای اندازه گیری فشار در کاربردهایی مانند دینامیک سیالات، هیدرولیک و سیستم های پنوماتیکی استفاده می شود.
3. ابزار دقیق جریان: این شامل فلومترها می شود که برای اندازه گیری میزان جریان سیال در لوله ها، کانال ها و کانال ها استفاده می شود.